Haring is gezond!
![]()
Een haring uit het vuistje is meer dan een typisch Nederlandse lekkernij. Deze vette vis is rijk aan omega 3-vetzuren, eiwitten en verschillende vitaminen en mineralen.
Haring is gezond, juist door de combinatie van deze voedingsstoffen. Wat hebben we aan al die voedingsstoffen en wat maakt haring tot een interessante en gezonde vis om te eten?
In het kort
Haring is een vette vis die rijk is aan de omega 3-vetzuren EPA en DHA en daarnaast een behoorlijke hoeveelheid eiwit levert. Ook vitamine D, vitamine B12, vitamine A, jodium, seleen en fosfor zijn in haring aanwezig. Deze voedingsstoffen hebben uiteenlopende functies in het lichaam, onder andere voor spieren, botten, het zenuwstelsel, de schildklier en de aanmaak van rode bloedcellen.
Waarom is haring gezond?
Dat haring een vette vis is, klinkt misschien minder gezond dan het daadwerkelijk is. Juist in vette vis vinden we de omega 3-vetzuren EPA en DHA. Haring, makreel en wilde zalm zijn bekende bronnen van deze visvetzuren.
EPA en DHA behoren allebei tot de lange-keten omega 3-vetzuren, maar hebben deels verschillende functies. EPA speelt onder andere een rol bij processen die betrokken zijn bij hart en bloedvaten. DHA is een belangrijke bouwsteen van de hersenen en het netvlies van de ogen. Beide vetzuren dragen bij aan een goede werking van het hart.
Waar haalt haring omega 3 vandaan?
Haring staat relatief laag in de voedselketen van de zee en leeft onder andere van plankton en kleine kreeftachtigen. De oorsprong van de omega 3-vetzuren EPA en DHA ligt nog een stap lager. Microalgen maken deze vetzuren aan en vormen voedsel voor kleine zeedieren. Via deze voedselketen komen EPA en DHA uiteindelijk in de haring terecht en worden ze in het lichaam van de vis opgeslagen.
De omega 3-vetzuren in haring ontstaan dus niet zomaar in de vis zelf. Hun oorsprong ligt voor een belangrijk deel bij de microscopisch kleine algen aan het begin van de voedselketen.
Naar de relatie tussen vis en onze gezondheid is veel onderzoek gedaan. Het eten van vis, met name vette vis, hangt samen met een lager risico op coronaire hartziekten. Dit zijn aandoeningen waarbij de bloedtoevoer naar de hartspier via de kransslagaders wordt belemmerd.
Een hartinfarct en angina pectoris, pijn op de borst door tijdelijk zuurstoftekort van de hartspier, zijn daar voorbeelden van. Dat is ook een van de redenen waarom vis een plaats heeft in de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad.
De voedingswaarde van haring gaat verder dan alleen de omega 3-vetzuren. Ook eiwitten, vitaminen en mineralen leveren ieder op hun eigen manier een bijdrage aan verschillende processen in het lichaam.
Vitamine D uit vette vis
Vitamine D kennen we vooral van zonlicht. Onder invloed van zonlicht maakt het lichaam deze vitamine zelf aan in de huid. Een deel krijgen we via onze voeding binnen.
Het bijzondere is dat vitamine D van nature maar in een beperkt aantal voedingsmiddelen voorkomt. Vette vis is een van de bekendste natuurlijke bronnen.
Vitamine D helpt bij de opname van calcium en fosfor uit de voeding. Daarmee draagt het bij aan het behoud van stevige botten en tanden. Ook voor de werking van spieren en het immuunsysteem is voldoende vitamine D van belang.
En hoe zit het met vitamine A en B?
Haring bevat ook vitamine A. Deze vitamine is belangrijk voor het gezichtsvermogen en speelt een rol bij het immuunsysteem en bij het gezond houden van huid en slijmvliezen.
Haring is zeker niet onze belangrijkste bron van vitamine A. Deze vitamine komt ook voor in onder andere lever, eieren en zuivelproducten. Groenten als wortels, spinazie en boerenkool bevatten bètacaroteen, een stof die het lichaam kan omzetten in vitamine A. De vitamine A in haring draagt daarmee bij aan een voedingspatroon waarin we deze vitamine uit verschillende bronnen kunnen binnenkrijgen.
Bij vitamine B gaat het eigenlijk om een hele groep vitaminen. Vis levert onder andere vitamine B2, B6 en B12. Vooral vitamine B12 is interessant, omdat deze vitamine nodig is voor de aanmaak van rode bloedcellen en een goede werking van het zenuwstelsel.
Vitamine B2 en B6 vervullen weer andere functies. Ze zijn onder meer betrokken bij de stofwisseling en de manier waarop het lichaam energie uit voeding gebruikt.
Een haring levert ook behoorlijk wat eiwit
Een zoute haring van ongeveer 75 gram bevat gemiddeld ruim 13 gram eiwit. Voor zo’n relatief kleine vis is dat een behoorlijke hoeveelheid.
Eiwitten worden tijdens de spijsvertering afgebroken tot aminozuren. Het lichaam gebruikt deze aminozuren voor de opbouw en het onderhoud van weefsels. Spieren zijn daar een bekend voorbeeld van, maar de rol van eiwitten gaat veel verder.
Aminozuren worden ook gebruikt voor de aanmaak van enzymen, bepaalde hormonen en antistoffen. Ook transporteiwitten in het bloed, waaronder hemoglobine dat zuurstof vervoert, zijn opgebouwd uit aminozuren.
Welke mineralen zitten in haring?
Vitaminen krijgen overwegend de meeste aandacht, terwijl vis ook verschillende mineralen en spoorelementen levert. Bij haring zijn onder andere jodium, seleen en fosfor interessant.
Jodium heeft het lichaam nodig om schildklierhormonen te maken. Deze hormonen spelen een belangrijke rol bij de stofwisseling, groei en ontwikkeling.
Seleen, ook selenium genoemd, is eveneens betrokken bij de werking van de schildklier. Daarnaast helpt het lichaamscellen beschermen tegen oxidatieve schade. Daarbij kunnen reactieve stoffen, ook wel vrije radicalen genoemd, onderdelen van cellen beschadigen. Seleen maakt deel uit van enzymen die het lichaam helpen zich hiertegen te beschermen.
Fosfor heeft weer een andere functie. Samen met calcium vormt het een belangrijk bestanddeel van botten en tanden. Ook in de energiehuishouding van onze cellen speelt fosfor een rol.
Hoeveel calorieën en vet bevat een haring?
Een zoute haring van ongeveer 75 gram levert gemiddeld 129 kilocalorieën en 7,6 gram vet. Daarvan is ongeveer 1,8 gram verzadigd vet. Dat deze vis tot de vette vissoorten behoort, betekent dus niet dat al het vet verzadigd is. Vis levert juist ook onverzadigde vetzuren, waaronder EPA en DHA.
Wat is het verschil tussen Hollandse Nieuwe, maatjesharing en zoute haring?
Hollandse Nieuwe en Hollandse maatjesharing zijn nauw met elkaar verbonden. Voor beide wordt maatjesharing gebruikt die op de traditionele Hollandse manier wordt gekaakt, gepekeld en gerijpt. De naam Hollandse Nieuwe mag alleen gedurende een bepaalde periode worden gebruikt voor haring uit de nieuwe vangst. Daarna kan dezelfde traditioneel bereide haring als Hollandse maatjesharing worden verkocht.
Zoute haring is een bredere benaming voor haring die met zout is bereid. In voedingswaardetabellen wordt deze term gebruikt om de samenstelling van het product aan te geven. Daardoor kom je in dit artikel zowel Hollandse Nieuwe en maatjesharing als zoute haring tegen.
Hoeveel haring past in een gezond voedingspatroon?
Dat haring waardevolle voedingsstoffen bevat, betekent niet dat meer automatisch beter is. De Gezondheidsraad adviseert volwassenen ongeveer 100 gram duurzame vis per week te eten, bij voorkeur vette vis.
Haring kan daar prima onderdeel van zijn. Ook makreel, wilde zalm of forel voldoen hieraan. Bij wilde vis kun je voor een duurzamere keuze onder andere letten op het MSC-keurmerk.
Bij Hollandse Nieuwe en andere zoute haring speelt nog iets anders mee. Een zoute haring van ongeveer 75 gram bevat gemiddeld iets meer dan 2 gram zout. Dat is aanzienlijk voor één voedingsmiddel. Het Voedingscentrum adviseert gezouten vissoorten dan ook niet iedere week te kiezen.
Tijdens de zwangerschap wordt afgeraden om rauwe haring, waaronder maatjesharing en Hollandse Nieuwe te eten omdat rauwe vis ziekmakende bacteriën zoals Listeria kan bevatten. Tijdens de zwangerschap ben je gevoeliger voor voedselinfecties en een besmetting met Listeria kan ernstige gevolgen hebben voor de zwangerschap. Door de vis goed te verhitten worden deze bacteriën gedood. Zure haring uit pot is wel veilig om te eten tijdens de zwangerschap.
Haring is meer dan omega 3
Omega 3 heeft haring een gezond imago gegeven, maar wie naar de volledige samenstelling kijkt, ziet dat deze vis meer te bieden heeft. Eiwitten, vitamine D, verschillende B-vitaminen, vitamine A, jodium, seleen en fosfor komen er naast EPA en DHA in voor.
Juist die combinatie maakt haring voedingskundig interessant. Geen wondermiddel en ook geen vis waarvan je onbeperkt hoeft te eten, maar wel een voedzaam product dat goed past binnen een gevarieerd voedingspatroon.
En misschien smaakt die volgende haring uit het vuistje met die kennis nét even anders. Laat het je smaken.
Auteur: Marco Klerk
Bronnen
- Voedingscentrum – informatie over vis en voedingsstoffen
- Gezondheidsraad – Richtlijnen goede voeding 2025
- RIVM/NEVO – Nederlands Voedingsstoffenbestand
- Marine Drugs. Fatty Acid Profiles and Production in Marine Phytoplankton.

