Buiten sporten in de winter
is dat verantwoord?

Een frisse ochtend, droge kou en een mooie trainingsroute kunnen heerlijk zijn om ook in de winter te sporten. De winter kent alleen ook dagen met gure wind, regen, gladheid of temperaturen waarbij je lichaam anders reageert dan je gewend bent.
Wie het hele jaar buiten sport, merkt dat een vertrouwde training hierdoor ineens anders kan aanvoelen. Je komt minder snel op gang, krijgt koude handen terwijl de rest van je lichaam warm wordt of merkt dat tegenwind en een gladde ondergrond meer energie en inspanning kosten. Buiten sporten in de winter vraagt vooral om begrijpen wat de omstandigheden met je lichaam en je training doen.
In het kort
Buiten sporten in de winter kan prima als je rekening houdt met kou, wind, vocht en gladheid. Neem de tijd om op gang te komen, kleed je op de inspanning en pas je training aan als de omstandigheden daarom vragen. Ook drinken, zichtbaarheid en droge kleding na afloop verdienen aandacht. Zo hoeft de winter geen reden te zijn om je buitentrainingen stil te leggen.
Wat gebeurt er met je lichaam in de kou?
Zodra je gaat bewegen, produceren je spieren warmte. Bij koud weer probeert je lichaam die warmte zoveel mogelijk vast te houden. De bloedvaten in de huid vernauwen zich, waardoor er minder warm bloed naar de huid stroomt en minder warmte aan de omgeving verloren gaat.
Dat merk je bijvoorbeeld aan koude handen, vingers en oren. Begin je te sporten, dan neemt de warmteproductie toe. Tijdens een stevige training kun je zelfs bij lage temperaturen flink transpireren.
Daar zit meteen een van de uitdagingen van sporten in de winter. Je kunt het bij vertrek koud hebben en een kwartier later ontdekken dat je eigenlijk te warm gekleed bent. Wordt je kleding vochtig, dan kan diezelfde kleding tijdens een rustiger deel van de training juist koud gaan aanvoelen.
Wind maakt het verschil nog groter. Een koude, windstille ochtend voelt heel anders dan dezelfde temperatuur met een stevige wind. Alleen naar de thermometer kijken vertelt dus maar een deel van het verhaal.
Eerst even op gang komen
Vanuit rust is de doorbloeding van je spieren nog relatief laag en produceert je lichaam weinig extra warmte. Op een koude ochtend merk je dat eerder. De meters ben je nog wat stram en moet je wennen aan de temperatuur. Meteen een sprint trekken is dan niet verantwoord.
Geef je lichaam even de tijd. Begin met wandelen, rustig joggen of bewegingen die passen bij de sport die je gaat doen. Terwijl je spieren actiever worden, neemt de doorbloeding toe en produceer je meer warmte. Daarna kun je de intensiteit verder opvoeren.
Hoe lang dat duurt is afhankelijk van de omstandigheden. Voor een rustige duurloop is een andere voorbereiding nodig dan voor intervaltraining of een training met explosieve bewegingen. Kijk vooral naar wat je van je lichaam gaat vragen.
Wat trek je aan bij een wintertraining?
Een dikke winterjas is bij vijf graden misschien heerlijk als je buiten staat, maar tijdens het hardlopen kan hij al snel veel te warm worden. De kunst is dus niet om jezelf zo warm mogelijk aan te kleden, maar om kleding te kiezen die past bij de inspanning.
Laagjes zijn praktisch. Een eerste laag kan transpiratievocht van de huid afvoeren, een volgende laag houdt warmte vast en bij wind of regen kun je daar een beschermende laag overheen dragen.
Voor een stevige wandeling heb je bij dezelfde temperatuur meer kleding nodig dan voor een snelle duurloop. Handschoenen en een muts of hoofdband zijn handig omdat je ze onderweg gemakkelijk kunt uittrekken als je het warmer krijgt.
Koude lucht en je ademhaling
Een intensieve training op een koude winterdag kan ook merkbaar zijn aan je ademhaling. Koude winterlucht bevat weinig vocht. Je neus en luchtwegen verwarmen en bevochtigen de lucht voordat deze verder de longen in gaat.
Tijdens een rustige wandeling levert dat weinig problemen op. Ga je hardlopen of intensief fietsen, dan verandert er iets. Je ademt sneller, verplaatst in korte tijd veel meer lucht en ademt meer door je mond. De koude, droge lucht krijgt daardoor minder tijd om op te warmen en vocht op te nemen.
Dat kan een prikkelend of branderig gevoel in de luchtwegen geven en hoesten uitlokken. Rustig beginnen helpt omdat je ademhaling dan geleidelijk met de inspanning kan toenemen.
Merk je tijdens een intervaltraining dat de koude lucht duidelijk invloed heeft op je ademhaling? Dan vertelt dat ook iets over de belasting die op dat moment passend is. Een rustige duurtraining kan onder dezelfde weersomstandigheden heel anders aanvoelen.
Een bekende route kan ineens anders lopen
Een rondje dat je iedere week loopt, kan na een koude nacht behoorlijk veranderen. Natte bladeren, modder, sneeuw of een dun laagje ijs vragen meer concentratie.
Je passen worden korter, je zet je voeten voorzichtiger neer en corrigeert vaker om je evenwicht te bewaren. Daarmee verandert ook de manier waarop spieren rond je enkels, knieën en heupen worden belast.
Kijk dus niet alleen naar afstand en tempo. Tien kilometer over een droge weg is iets anders dan tien kilometer waarbij je voortdurend grip zoekt.
Schoenen met voldoende profiel helpen, maar lossen een gladde ondergrond niet op. Bij ijzel kan het verstandiger zijn om de training te verplaatsen of binnen te sporten.
Is drinken tijdens een wintertraining belangrijk?
Na een warme zomertraining is een nat shirt een duidelijke herinnering aan hoeveel je hebt getranspireerd. In de winter valt dat minder op. Toch verlies je ook bij lage temperaturen vocht door transpiratie en via de lucht die je uitademt.
Daar komt bij dat dorst bij koud weer minder nadrukkelijk aanwezig kan zijn. Zeker tijdens een langere training is het daardoor gemakkelijk om drinken uit te stellen.
Voor een kort rondje hoef je daar meestal weinig bijzonders mee te doen. Ga je langere tijd hardlopen, fietsen of wandelen, neem vocht dan gewoon mee in je voorbereiding. Hoeveel je nodig hebt hangt af van de duur en intensiteit van je training, je kleding en hoeveel je zelf transpireert.
Moet je meer eten als het koud is?
Je lichaam gebruikt energie voor de inspanning en voor het op temperatuur houden van je lichaam. Dat betekent nog niet dat iedere wintertraining vraagt om extra eten.
Een half uur rustig hardlopen stelt andere eisen dan een lange duurtraining van twee uur. De duur en intensiteit blijven daarom belangrijker dan het enkele feit dat het buiten koud is.
Ga je lang op pad, dan kunnen koolhydraten onderweg onderdeel zijn van je energievoorziening. Denk daar vooraf over na. Een energietekort tijdens het laatste deel van een lange wintertraining los je minder gemakkelijk op als je niets bij je hebt.
Zien en gezien worden, zeker in de winter
In december kan een training die in het daglicht begint in het donker eindigen. Andersom vertrek je ’s ochtends misschien terwijl het nog schemert.
Reflecterende delen op kleding helpen om op te vallen, maar verlichting maakt je veel duidelijker zichtbaar. Dat geldt voor fietsers en net zo goed voor hardlopers en wandelaars langs een slecht verlichte weg.
De vraag is niet alleen of jij de weg nog goed kunt zien. Een automobilist of fietser moet jou ook ruim op tijd kunnen zien.
En dan ben je klaar met trainen
Tijdens het sporten produceren je spieren veel warmte. Stop je met bewegen, dan neemt die warmteproductie snel af. Ondertussen kunnen je shirt, sokken en andere kleding nog vochtig zijn van transpiratie.
Het verschil merk je soms pas als je na een training buiten nog even blijft napraten. Een paar minuten geleden had je het warm en ineens begin je flink af te koelen.
Trek natte kleding daarom zo snel mogelijk uit als je klaar bent en doe iets droogs aan.
En vergeet je cooling down niet. Een cooling-down kan bestaan uit enkele minuten rustig bewegen, zodat je vanuit de inspanning geleidelijk teruggaat naar rust. Uitgebreid rekken hoeft daar geen vast onderdeel van te zijn.
Wanneer is het te koud om buiten te sporten?
Daar is geen temperatuur voor aan te wijzen die voor iedere sporter en iedere training geldt. Twee graden boven nul met regen en harde wind kan veel onaangenamer zijn dan een paar graden vorst op een droge, windstille ochtend.
Ook wat je gaat doen telt mee. Een korte hardlooptraining, twee uur fietsen en een rustige wandeling stellen andere eisen aan je lichaam en kleding.
Kijk daarom naar het geheel: temperatuur, wind, neerslag, ondergrond, trainingsduur en intensiteit. En kijk tijdens de training opnieuw. Worden je handen of voeten ondanks passende kleding steeds kouder, verandert je coördinatie of reageert je ademhaling sterk op de koude lucht, dan is dat reden om je training aan te passen.
Bekijk voor vertrek de actuele gevoelstemperatuur, zodat je ook rekening kunt houden met de invloed van wind en kou.
Dezelfde training, een andere belasting
Een trainingsschema vertelt je hoeveel kilometer je wilt lopen of welke training vandaag gepland staat. Het vertelt alleen niet hoe hard de wind waait, of het fietspad glad is en hoeveel moeite het kost om je tempo vast te houden.
Tegenwind vraagt meer inspanning. Op een gladde ondergrond corrigeer je voortdurend je evenwicht. Natte of zware kleding kan je bewegingsvrijheid veranderen. De afstand op je sporthorloge kan dus precies hetzelfde zijn, terwijl je lichaam een andere training heeft gehad.
Dat is ook iets om mee te nemen in je herstel. Voelen je benen na een wintertraining opvallend zwaar of blijven bepaalde spieren gespannen, kijk dan verder dan alleen afstand en tempo. De omstandigheden waarin je hebt gesport horen bij de belasting die je lichaam heeft verwerkt.
Sportmassage kan daar een aanvulling op zijn. Tijdens een behandeling kijken we naar de spieren die bij jouw sport worden belast en naar wat je tijdens en na het trainen merkt.
Buiten blijven sporten in de winter
Een winter vol buitentrainingen kent zijn weersfenomenen. De ene dag loop je heerlijk bij lichte vorst, een week later sta je tegen regen en wind in te trainen. Juist dat maakt het belangrijk om niet iedere training onder alle omstandigheden op dezelfde manier te willen uitvoeren.
Wie de training afstemt op het weer en blijft kijken naar de reactie van het lichaam, kan ook in de winter verder bouwen aan conditie en belastbaarheid.
Bij Therapeutisch Centrum Klerk kennen we sport en trainingsbelasting vanuit onze praktijk en onze eigen sportervaring. Wil je sportmassage inzetten als onderdeel van jouw training en herstel? Lees dan meer over onze sportmassage in Capelle aan den IJssel, of neem contact met ons op.

