Heb je iets op je lever?
![]()
Een andere kijk op je lever.
Iets op je lever hebben. Een uitdrukking die verrassend goed aansluit bij de manier waarop binnen de Traditionele Chinese Geneeswijze (TCG) naar de Lever wordt gekeken. Vanuit deze visie wordt rekening gehouden met de invloed van spanning en emoties op de Leverenergie.
Ook vanuit onze Westerse visie is het een bekende uitdrukking die niet zomaar uit de lucht komt gevallen. Het betekent dat iets je dwarszit wat je kwijt wilt.
In de praktijk komen we deze uitdrukking vaker tegen dan je zou denken, en dan niet alleen als gezegde. Een drukke leefstijl, voeding, medicatie en alcohol kunnen forse invloed hebben op de lever als fysiek orgaan. En dat terwijl de lever al honderden taken vervult in het lichaam. Zo is de lever een opslag-, productie-, regel-, stofwisselings- en filterorgaan.
De lever is ons grootste interne orgaan en, na de hersenen, een van de meest veelzijdige. Hij weegt ongeveer anderhalve kilo en is met 39 graden het warmste orgaan van het lichaam.
Bijzonder is ook het grote herstelvermogen. Na beschadiging of het operatief verwijderen van een deel kan leverweefsel weer aangroeien. Dat zegt veel over de vitale capaciteit van dit orgaan.
Fysiologisch is de lever een echte krachtpatser! En binnen de TCG doet de Lever daar energetisch niet voor onder.
Wat mij mateloos fascineert, is dat binnen de TCG lichamelijke klachten worden gekoppeld aan orgaansystemen die fysiologisch op het eerste gezicht geen duidelijke relatie met elkaar hebben. Toch zijn er raakvlakken. Mijns inziens kun je de energetische kijk op het lichaam niet helemaal los zien van wat er fysiek gebeurt. Het bevindt zich ten slotte allemaal in één lichaam!
Lichamelijke sensaties worden uiteindelijk ook fysiek waargenomen. Pijn, spanning, emoties en onze gemoedstoestand staan bijvoorbeeld in wisselwerking met processen in het zenuwstelsel. Ook bij onderzoek naar acupunctuur worden fysiologische reacties in het lichaam bestudeerd.
Voor mij maakt juist dat het interessant om de energetische en fysiologische kijk niet tegenover elkaar te zetten, maar naast elkaar te bekijken. Door deze verschillende invalshoeken kan er meer samenhang zichtbaar worden.
Wat betekent de Lever binnen de Traditionele Chinese Geneeswijze?
De lever als regelneef
Vanuit de Traditionele Chinese Geneeswijze (TCG) hoort de Lever bij het Hout Element, samen met de Galblaas. Binnen deze energetische indeling komt er meer kijken bij een orgaan dan alleen de lichamelijke functies. De Lever stuurt en regelt ook op mentaal vlak.
Als we in dit artikel de Lever met een hoofdletter schrijven, bedoelen we de Lever zoals de TCG die ziet: niet alleen het fysieke orgaan in je rechter bovenbuik, maar een geheel van functies dat invloed heeft op je energie, je lichaam en je gemoed.
Energetisch gezien zorgt de Lever voor de beweging van energie in je lichaam. Verloopt die beweging vloeiend, dan voel je je energiek, vitaal en opgewekt. Daarnaast voedt de Lever je pezen en kraakbeen, waardoor je soepel kunt bewegen.
Een sterke Leverenergie geeft daadkracht, creativiteit en flexibiliteit, zowel mentaal als lichamelijk. Mensen met een sterk Hout Element zijn vaak ondernemend, zelfstandig en gedreven. Je herkent ze als de echte regelneef, vol bruisende, onstuitbare energie.
Welk verband hebben de Lever en menstruatie met elkaar volgens de TCG?
Binnen het Hout Element regelt de Lever de opslag, afgifte en vrije beweging van Bloed. Daardoor speelt de Lever een belangrijke rol bij de menstruatie. Raakt de Leverenergie uit balans, dan kunnen menstruatieklachten ontstaan, zoals krampende pijn, hevig bloedverlies of stolsels in het menstruatiebloed.
Binnen de TCG kijken we vanuit een energetische visie naar menstruatieklachten. Dat staat los van mogelijke medische oorzaken van menstruatieklachten.
Wat is de relatie tussen de Lever en de ogen volgens de TCG?
Het zintuig dat bij het Hout Element hoort, is het gezichtsvermogen. De ogen worden, net als de pezen, gevoed door de Leverenergie. Daarmee zorgt de Lever voor helder zicht maar ook voor het vermogen om overzicht te houden en richting te bepalen.
Een verstoring van de Leverenergie kan volgens deze visie merkbaar zijn in het gezichtsvermogen of klachten geven zoals branderige en droge ogen.
Fysiologisch gezien hebben de ogen een interessante link met de lever. De lever is een belangrijke opslagplaats voor vitamine A, een essentiële voedingsstof voor de ogen. Vitamine A zorgt voor een goede aanpassing van de ogen aan het donker en voor bevochtiging en voeding van de slijmvliezen. Het reguleert ook de groei en vernieuwing van hoornvliescellen.
Welke emoties hangen samen met de Lever volgens de TCG?
Omdat de Lever een opslagorgaan is, worden hier volgens de TCG ook onverwerkte emoties bewaard. Het gaat hierbij niet letterlijk om opslag van emoties, maar de lading ervan geeft spanning in het lichaam die invloed kan uitoefenen op de Lever.
De emotie die de Lever het meest raakt is boosheid, samen met woede en frustratie. Boosheid is een krachtige emotie die veel energie kan genereren. Deze emotie helpt je om jouw grenzen te bewaken. Vanuit een juiste situatie kan het positieve verandering geven. Maar als boosheid geen ruimte krijgt om goed verwerkt te worden of zich te ontladen kan die energie in jouw lichaam op de achtergrond blijven sluimeren.
Intense boosheid geeft veel spanning en laat de energiestroom van de Lever stagneren. Het lichaam kan hierdoor zelfs gaan trillen of beven. De uitdrukking “trillen of koken van woede” is hier zeker op zijn plaats!
Een heftige woedeaanval kan zelfs braken opwekken. Je ziet het weleens bij kinderen die hun zin niet krijgen en hun emoties voluit tot uiting brengen. Vanuit de TCG ontstaat dat braken door een plotselinge blokkade van Leverenergie. De maaginhoud, die normaal naar beneden beweegt, wordt dan omhoog gestuwd.
Het bekende gal spugen past bij dit beeld. Dat kan gebeuren als de Lever als het ware overloopt van opgekropte emoties. Ook de term binnenvetter komt niet uit de lucht vallen: langdurig emoties onderdrukken kan zich uiteindelijk lichamelijk laten voelen.
Wat betekent Lever Qi stagnatie?
Binnen de TCG is Lever Qi stagnatie een van de meest voorkomende disbalansen. Het betekent dat de Leverenergie minder soepel door het lichaam beweegt.
Als energie stagneert, kun je dit merken aan vermoeidheid, een opgeblazen gevoel, prikkelbaarheid en gespannenheid. Een lichte stagnatie kun je meestal zelf oplossen door te gaan bewegen, je uit te rekken of eens diep te zuchten. Zo geef je je lichaam weer beweging en ruimte.
Is de stagnatie ernstiger of duurt ze langer, dan kunnen er serieuzere klachten ontstaan. Denk aan (hevige) hoofdpijn, stemmingswisselingen, trillen of beven en depressieve gevoelens. Als de spanning zich blijft opstapelen krijgt het lichaam steeds meer moeite om de spanning los te laten.
Kan Lever Qi stagnatie hoofdpijn geven volgens de TCG?
Vastgezette energie van Lever en Galblaas die omhoog gestuwd wordt, kan intense, bonzende hoofdpijn geven. Migraine is daar een voorbeeld van. De pijn van migraine zit vaak aan de zijkant van het hoofd en is gekoppeld aan de Galblaasmeridiaan. Oogklachten of pijn boven het oog worden meer in relatie gebracht met de Levermeridiaan.
Wat betekent Wind binnen de Chinese geneeswijze?
Weersomstandigheden spelen een belangrijke rol in de cyclus en indeling van de vijf Elementen binnen de TCG. Elk element heeft een eigen weertype en seizoen. Bij het Hout Element hoort Wind en Hout is het sterkst in het voorjaar: het seizoen van groei, ontwikkeling, expansie en weer in beweging komen.
Hoe vertaal je Wind naar lichamelijke klachten? In de TCG spreken we van interne Wind als er onrust in het lichaam is. Daarbij kun je denken aan onwillekeurige bewegingen, zoals tics, trillen, duizeligheid of bewegingsdrang. Maar ook klachten die acuut ontstaan, in aanvallen verlopen of klachten die steeds van plaats en intensiteit veranderen.
Binnen de TCG kunnen verschijnselen bij aandoeningen als epilepsie en de ziekte van Parkinson, zoals plotselinge bewegingen of trillen, als een extreme vorm van interne Wind worden geïnterpreteerd.
Welke klachten kunnen volgens de TCG met de Lever samenhangen?
Het Hout Element en de Lever zijn dynamisch en krachtig. De Lever is betrokken bij beweging, Qi en Bloed. Raakt de Lever ver uit balans, dan kan dat veel stuwing veroorzaken. Daarom hangen veel klachten die ontstaan door energieblokkades samen met Lever en Galblaas.
Klachten die vanuit de TCG kunnen samenhangen met de Lever en Galblaas zijn onder andere:
- hoofdpijn, nekklachten en schouderklachten
- gevoel van spanning
- wazig zien en branderige of droge ogen
- stijfheid, vooral bij het opstaan na lang zitten of liggen (opstartstijfheid)
- peesklachten, spierkrampen, trillen en spasmen
- obstipatie, misselijkheid, een opgeblazen gevoel, ongemak of pijn rechtsboven in de buik
- prikkelbaarheid en snel geïrriteerd raken
- verhoogde bloeddruk
- gevoelens van frustratie of woede
- onbeheersbare woede-uitbarstingen
- PMS en menstruaties met krampende pijn in de onderbuik
- somberheid, depressie
Wanneer neem je contact op met de huisarts?
Zie je een gele verkleuring van je huid of oogwit, neem dan direct contact op met je huisarts. Dat geldt ook bij aanhoudende of acute pijn rechtsboven in je buik, een verhoogde bloeddruk die nog niet is gecontroleerd, plotseling trillen of verergering daarvan en aanhoudende somberheid.
De TCG visie op de Lever is geen vervanging voor regulier medisch onderzoek. Meer informatie over regulier medisch onderzoek van de lever kun je vinden op Thuisarts.nl.
Wat kan een therapeut voor jou betekenen?
Een behandeling begint bij ons met het begrijpen van jouw klachten. Waar voel je spanning? Op welke momenten nemen klachten toe? Wat speelt er op het gebied van belasting, herstel, beweging en emoties? Vanuit dat totaalbeeld bekijken we welke behandeling passend kan zijn.
Een luisterend oor, begrip en uitleg over jouw klachten kunnen soms al opluchting geven.
Tijdens de behandelingen leer je de signalen van je lichaam beter herkennen, waardoor je een disbalans eerder kunt opmerken.
Voor klachten waarbij binnen de TCG de Lever of Lever Qi een rol lijkt te spelen, kan onder andere acupunctuur of shiatsu therapie ingezet worden.
Met acupunctuur worden specifieke punten gekozen op basis van het klachtenpatroon en de samenhang die tijdens de intake naar voren komt. Binnen de TCG is het doel daarbij de vrije beweging van Qi te ondersteunen en een verstoorde balans te beïnvloeden.
Bij shiatsu wordt gewerkt met rustige druk, beweging en rek. Ook daarbij wordt vanuit de samenhang van het hele lichaam gekeken en kunnen meridianen die bij de Lever en Galblaas horen onderdeel zijn van de behandeling.
Handmatige fascia of cranio sacraal technieken kunnen daarnaast worden gebruikt om gespannen weefsel meer bewegingsruimte te geven en ontspanning te ondersteunen.
Wat kun je zelf doen voor je Lever?
Ruimte voor herstel. Meer ontspannen en momenten nemen om te rusten als je daar behoefte aan hebt, helpen bij herstel. Het liefst liggend, want volgens de TCG stroomt het Bloed dan gemakkelijker terug naar de Lever.
Luister naar de signalen van je lichaam. Als je leert aanvoelen wat je nodig hebt word je je meer bewust van wat jou energie geeft en wat energie kost. Hierdoor kun je meer grip krijgen op jouw energie.
Ruimte voor emoties en relativeren. Relativeren helpt om emotionele lading van een situatie te verminderen. Sociale contacten kunnen daarbij veel steun geven. Door te praten, samen iets te ondernemen of simpelweg afleiding te hebben, kan er meer ruimte voor ontspanning ontstaan.
Bewust omgaan met stress. Stress heeft veel invloed op je lichaam. Het geeft spanning en een hoger energieverbruik. Wees je bewust wat voor impact stress op jou heeft en probeer manieren te vinden waarbij je die impact kunt verminderen.
Voldoende drinken. Voldoende vocht helpt bij allerlei processen in het lichaam.
Gezonde voeding. Volg een gevarieerd voedingspatroon. Groenten, fruit, vezels en andere voedingsstoffen ondersteunen de normale werking van het lichaam en daarmee ook de fysiologische functies van de lever. Een orthomoleculair therapeut of diëtist kan je verder helpen bij specialistische voedingsadviezen.
Beweging helpt. Regelmatig bewegen ondersteunt de Lever en zorgt voor een betere circulatie. Zeker na een moment van ingehouden frustratie kan beweging helpen om de opgebouwde spanning gemakkelijker te laten afvloeien.
Voldoende slaap. Je nachtrust is een belangrijke herstelfase van je lichaam. Volgens de Chinese orgaanklok zijn Galblaas- en Leverenergie het meest actief tussen 23:00 en 03:00 uur: de Galblaas van 23:00 tot 01:00 uur en de Lever van 01:00 tot 03:00 uur.
Fysiologisch is de lever volcontinu actief.
Matigheid. Wees terughoudend met geraffineerde koolhydraten, fructose, vette producten, alcohol en drugs. Die belasten je lever, zowel westers gezien als vanuit de TCG.
Rustig aan met koffie. Vanuit de TCG wordt koffie gezien als verwarmend en opjagend. Heb je snel last van onrust, prikkelbaarheid of hoofdpijn aan de zijkant van je hoofd, dan kan minder koffie helpen om het Hout Element meer tot rust te brengen. Westers gezien is koffie in normale hoeveelheden geen belasting voor de lever. Het gaat hier dus om een energetisch advies.
Iets op je lever?
Herken je jezelf in de klachten die hierboven zijn beschreven? Hoofdpijn die blijft terugkomen, spanning die moeilijk verdwijnt of het gevoel dat je lichaam uit balans is?
Het kan prettig zijn om daar eens samen naar te kijken. In onze praktijk in Capelle aan den IJssel nemen we de tijd om jouw klachten te bespreken en te onderzoeken welke samenhang er mogelijk is. Vanuit die inzichten kijken we welke behandeling bij jou past.
Bel of mail ons gerust.
We denken graag met je mee.
Over de auteur
Saskia Klerk is therapeut bij Therapeutisch Centrum Klerk in Capelle aan den IJssel en gespecialiseerd in acupunctuur en shiatsu therapie. Vanuit haar opleiding en jarenlange praktijkervaring werkt zij met de principes van de Traditionele Chinese Geneeswijze en kijkt zij naar de samenhang tussen lichamelijke klachten, spanning, herstel en belastbaarheid.

